World at War

[Fré Morel]

Dat op donderdag 2 december 1813 prins Willem Frederik van Oranje als 'Soeverein Vorst' zijn intocht houdt in de stad Amsterdam, zou ondenkbaar geweest zijn zonder voorafgaande toestemming van de Amsterdams-Portugese financier Mendes-de-Lion en andere grote Amsterdamse geldbaronnen. Zij waren de bepalende machten die beslisten dat Willem Frederik gekroond kon worden tot koning Willem I.

Het was deze koning die in 1814 de ‘Nederlandse Bank’ - in feite een monopolistische staatsbank - oprichtte met het alleenrecht bankbiljetten aan toonder uit te geven. Met de macht over het geld wilde men tegelijk ook dé macht over het land, de industrie en de burgers in handen krijgen. Het op vijf miljoen guldens gestelde maatschappelijk kapitaal werd bij lange niet gestort, de Amsterdamse bankiershuizen zagen geen brood in deze in hun ogen oneerlijke concurrent. Koning Willem I storte van arremoede zelf één miljoen guldens belastinggeld in de pot en na twee jaar was met hangen en wurgen het volgestorte saldo opgelopen tot amper drie miljoen.

Met het water aan de lippen en op het moment dat de ‘Nederlandse Bank’ roemloos ten onder dreigde te gaan schoot een weduwe te hulp. De Weduwe van Willem Borski, bankier, commissionair in effecten en 'vaste onderaannemer en raadsman van het handels- en bankiershuis Hope & Co.'. De vermogende weduwe Johanna Jacoba Borski-van de Velde stak - onder zeer gunstig bedongen voorwaarden - de reddende hand uit en nam voor 2,5 miljoen guldens de resterende aandelen over. Het zou niet de laatste keer zijn dat fa. Wed. Borski - eveneens vaste partner van Hope & Co - aan Willem I de financiële hand zou reiken, hulp die financieel zéér lucratief zou blijken en daarnaast grote macht en invloed opleverde. Er zijn directe verbindingen te leggen tussen Borski-Hope-Labouchère-V.O.C.-W.I.C-Baring-Rothschild tot aan het (tijdelijk en ogenschijnlijk in zwaar weer geraakte) hedendaagse Fortisconcern. De eeuwenoude en overlopende economische, maatschappelijke en politieke belangen zijn zó met elkaar verstrengeld dat het domweg onmogelijk is om deze van elkaar te scheiden en duidelijk zicht te krijgen in bepaalde oorzaken die tot oorlogen leiden.

Fré Morel - vasthoudend, volhardend met open geest, niet links of rechts, maar VRIJ-denkend.

[Fré Morel]